Pankreatik Elastaza (nəcis)

Nəcisdə pankreas elastazası (kəmiyyət təyini) insan mədəaltı vəzinin həzm fermentlərinin istehsalı baxımından nə qədər aktiv olduğunu müəyyən etməyə imkan verən laboratoriya testidir.

Pankreas iki vacib funksiyanı yerinə yetirir:

• endokrin – maddələr mübadiləsimizin müxtəlif hissələrinə nəzarət edən hormonların istehsalı;

• ekzokrin – mədəaltı vəzi şirəsinin istehsalı, qidanın həzm edilməsi üçün zəruri olan xüsusi ferment kokteyli.

Elastaz mədəaltı vəzi şirəsinin tərkib hissələrindən biridir. Nəcisdə onun miqdarının qiymətləndirilməsi xəstənin mədəaltı vəzinin öz ekzokrin funksiyasını nə dərəcədə tam yerinə yetirdiyini anlaması üçün tez, sadə və ağrısız bir üsuldur.

Ekzokrin pankreas çatışmazlığı şəkərli diabet, xroniki pankreatit, xolelitiaz, kistik fibroz, osteoporoz və otoimmün patologiyaları olan xəstələrdə müşahidə olunur. Onun inkişafı öd kisəsi çıxarıldıqdan sonra və ya mədəaltı vəzində yaşa bağlı dəyişikliklərə görə də mümkündür.

Ekzokrin pankreas çatışmazlığının erkən diaqnozu ciddi metabolik problemlərin inkişafının qarşısını ala bilər.

Analizə hazırlıq

Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Əsas odur ki, laksatiflərdən, rektal süpozituarlardan və ya yağlardan istifadə etməyin. Nümunə götürməzdən üç gün əvvəl həkimlə məsləhətləşərək, nəcisi ləkələyən və ya bağırsaq hərəkətliliyinə təsir edən dərmanları dayandırmaq məsləhətdir.

Analiz üçün material: nəcis nümunəsi.

Analizin üsulu: ferment immunoassay

İstifadəyə göstərişlər

Çox vaxt analiz qastroenteroloq, internist və ya ailə həkimi tərəfindən təyin edilir. İstifadəyə dair əsas göstərici pankreas çatışmazlığının baş verməsidir:

• qarın ağrısı;

• şişkinlik hissi;

• ürək yanması;

• ishal;

• ürəkbulanma;

• müəyyən qidalara qarşı dözümsüzlük.

Analiz həm də sağlam insanlara profilaktik müayinə kimi təyin oluna bilər.

Nəticələrin mənası

Nəcisdə pankreas elastazının konsentrasiyası hər qram nəcisdə mikroqram fermentlə ölçülür (µg/q). Norm 200 μg/g elastaz və ya daha çox olan bir tərkibdir. 100-200 mkq/q diapazonunda olan göstəricilər orta dərəcəli ekzokrin çatışmazlığı, 100 mkq/q-dan aşağı isə ekzokrin pankreas funksiyasının ciddi çatışmazlığını göstərir.

Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün test müvafiq klinik simptomlarla tamamlanmalıdır. Lazım gələrsə, dəqiqləşdirici laboratoriya və ya aparat müayinələrinin aparılması lazım ola bilər.